– Các anh đã mất bao lâu để đi từ Italia đến Việt Nam?

– Khi nhắc đến Việt Nam, các anh ấn tượng về điều gì?

– Sau khi rời Việt Nam, lịch trình của các anh sẽ ra sao?

Đó là ba câu hỏi tôi đã chuẩn bị từ trước khi bước lên Giovanni delle Bande Nere. Tôi còn muốn hỏi nhiều hơn thế: cuộc sống của các thủy thủ trên một con tàu lênh đênh hàng tháng trời giữa đại dương như thế nào, những ngày dài trên biển trôi qua ra sao, và họ cảm thấy thế nào khi lần đầu tiên đặt chân đến Việt Nam. Tôi đã rất háo hức, bởi với tôi, đây không chỉ là một chuyến tham quan thông thường.

Đầu tháng 5/2026, Giovanni delle Bande Nere rời cảng Taranto (Italia) bắt đầu hành trình qua nhiều vùng biển và quốc gia trên thế giới. Sau nhiều tháng lênh đênh, con tàu đến Việt Nam, chặng dừng chân thứ sáu trong hành trình năm nay. Từ ngày 16/09 đến ngày 20/9, Giovanni delle Bande Nere cập bến cảng Nhà Rồng, TP.HCM. Và cũng chính tại đây, tôi có cơ hội được tận mắt nhìn thấy một con tàu của Hải quân Italia mà trước đó tôi chỉ có thể tìm hiểu qua những bức ảnh và tài liệu.

Tôi yêu Italia từ những ngày thơ ấu, đến nay đã gần 30 năm. Tình yêu ấy bắt đầu từ bóng đá, rồi dần dần mở rộng sang ngôn ngữ, lịch sử, văn hóa và những câu chuyện về đất nước hình chiếc ủng. Vì vậy, khi một phần của Italia bất ngờ xuất hiện ngay giữa Sài Gòn, tôi biết mình không thể bỏ lỡ cơ hội. Tôi muốn nhìn con tàu thật gần, muốn thử nói chuyện bằng tiếng Italia với những người thủy thủ, và cũng muốn dành cho họ một chút sự hiếu khách của người Việt Nam.

Tôi chỉ có khoảng 20 phút trên Giovanni delle Bande Nere. Nhưng 20 phút ấy đủ để tôi biết thêm khá nhiều điều thú vị về con tàu, từ cái tên gắn với một danh tướng thời Phục Hưng cho đến kích thước, những trang bị trên tàu và cả lá cờ mang theo một phần lịch sử hàng hải Italia.

Cái tên gắn với danh tướng thời Phục Hưng

Trước khi bước lên tàu, tôi đã tò mò về cái tên Giovanni delle Bande Nere. Cái tên nghe rất đẹp, nhưng phía sau nó lại là một câu chuyện lịch sử khá đặc biệt. Giovanni de’ Medici (1498–1526), người mà con tàu được đặt theo tên, là một danh tướng nổi tiếng của Italia thời Phục Hưng và xuất thân từ gia tộc Medici.

Giovanni de’ Medici từng phục vụ nhiều thế lực khác nhau ở châu Âu và được biết đến như một condottiero – thủ lĩnh lính đánh thuê nổi tiếng của thời kỳ đó. Ông có một đội quân riêng và chính đội quân này đã gắn với biệt danh “Bande Nere”, nghĩa là “Những dải màu đen”.

Câu chuyện về “Bande Nere” bắt đầu sau khi Giáo hoàng Leone X qua đời. Leone X cũng chính là người chú của Giovanni de’ Medici. Để để tang người chú, Giovanni cho đổi màu phù hiệu của đội quân từ trắng và tím sang màu đen. Từ đó, cái tên “Giovanni delle Bande Nere” dần trở thành cách người ta nhớ về vị thủ lĩnh này.

Đây cũng không phải lần đầu cái tên Giovanni delle Bande Nere được đặt cho một chiến hạm Italia. Trước con tàu đang neo ở Nhà Rồng, một tàu tuần dương hạng nhẹ của Hải quân Hoàng gia Italia cũng từng mang cái tên này. Con tàu ấy được hạ thủy vào năm 1930, trước khi tham gia các hoạt động trong Thế chiến II.

Một cái tên cũ, một con tàu mới, và hai thời kỳ rất khác nhau của lịch sử Italia.

143 mét, 6.400 tấn

Giovanni delle Bande Nere có thể hiểu đơn giản là tàu tuần tra đa nhiệm trên biển. Nhưng chỉ cần đứng dưới bến cảng và nhìn lên, tôi nghĩ từ “tàu tuần tra” đôi khi chưa đủ để diễn tả cảm giác về kích thước của nó.

Con tàu dài 143 mét, rộng tối đa khoảng 17,5 mét. Tàu có thể di chuyển với tốc độ trên 32 hải lý/giờ, tương đương hơn 59 km/giờ. Hệ thống động lực kết hợp diesel-điện và turbine khí giúp Giovanni delle Bande Nere có khả năng thực hiện những hành trình dài trên biển.

Tàu có 173 chỗ ngủ, có thể mở rộng thêm 8 chỗ. Phía sau là boong đáp trực thăng, được thiết kế để tiếp nhận những chiếc trực thăng. Trên tàu, trực thăng rất quan trọng, bởi đây là phương tiện duy nhất để thực hiện những đợt cứu hộ, tiếp tế khi cần thiết.

Những vũ khí trên tàu

Tôi vốn không phải người quá am hiểu về quân sự, nhưng đứng trên một chiến hạm mà không tò mò về những gì nó mang theo thì cũng hơi khó. Dù được gọi là tàu tuần tra đa nhiệm, Giovanni delle Bande Nere vẫn sở hữu hệ thống vũ khí khá mạnh, đủ để con tàu tự bảo vệ mình trong những tình huống cần thiết.

Đáng chú ý nhất là 16 tên lửa phòng không Aster, được bố trí trong các cụm ống phóng thẳng đứng. Bên cạnh đó là một pháo hạm 127/64 Vulcano, một pháo 76/62 tích hợp hệ thống Strales, hai súng máy điều khiển từ xa 25/80mm và bốn súng máy 12,7mm.

Những con số ấy nghe khá “quân sự”, nhưng điều tôi quan tâm hơn lại là câu hỏi: một con tàu mang nhiều trang bị như vậy thực sự được dùng để làm gì?

Và câu trả lời nằm ngay trong chữ “đa nhiệm”.

Không chỉ là một tàu chiến

Giovanni delle Bande Nere được thiết kế để thực hiện rất nhiều công việc khác nhau trên biển. Con tàu có thể giám sát và kiểm soát các vùng biển, theo dõi hoạt động hàng hải và kinh tế, tham gia bảo vệ môi trường biển, đồng thời thực hiện nhiệm vụ hộ tống các tàu quân sự, tàu lớn hoặc tàu thương mại.

Trong những tình huống đặc biệt, con tàu còn có thể tham gia cứu hộ, cứu trợ sau thiên tai. Đó cũng là lý do Giovanni delle Bande Nere có những khu vực mô-đun, cho phép thay đổi không gian bên trong để phục vụ những mục đích khác nhau, từ vận chuyển hàng hóa, hỗ trợ y tế, làm nơi lưu trú cho đến triển khai các xuồng cao tốc.

Tôi khá bất ngờ khi biết con tàu có thể vận chuyển và hạ thủy những xuồng dài tới 11 mét, nặng khoảng 10 tấn. Một cần cẩu trung tâm trên tàu cũng có thể nâng container nặng tới 20 tấn. Những chi tiết ấy cho thấy Giovanni delle Bande Nere được sinh ra không chỉ để chiến đấu, mà còn để thích nghi với rất nhiều nhiệm vụ khác nhau trên biển.

Có lẽ đó mới là điều thú vị nhất về con tàu này. Vẻ ngoài của nó khiến người ta nghĩ ngay đến một chiến hạm, nhưng bên trong lại là một hệ thống được thiết kế để phục vụ nhiều mục đích. Khi cần bảo vệ, nó có thể chiến đấu. Khi cần tuần tra, nó có thể tuần tra. Và khi có một tình huống khẩn cấp, nó cũng có thể trở thành một phương tiện hỗ trợ công tác cứu hộ.

“Tàu tôi có treo một lá cờ…”

Có một thứ trên Giovanni delle Bande Nere khiến tôi chú ý lâu hơn mình nghĩ: lá cờ không mang màu xanh lá – trắng – đỏ quen thuộc, mà được tạo nên bởi 4 “lá cờ” khác nhau.

Theo Marina Militare, 4 lá cờ ấy là của 4 Cộng hòa hàng hải nổi tiếng: Venezia, Genova, Amalfi và Pisa. Venezia mang hình sư tử có cánh của Thánh Marco; Genova là Thánh giá Thánh Giorgio; Amalfi là cây thánh giá tám cánh màu trắng trên nền xanh; còn Pisa là cây thánh giá màu trắng trên nền đỏ.

Bốn biểu tượng ấy được ghép lại thành bốn phần trên lá cờ của Giovanni delle Bande Nere. Chúng không phải bốn quốc gia hay bốn vương quốc từng hợp thành Italia, mà là những biểu tượng đại diện cho truyền thống hàng hải lâu đời của bán đảo Italia.

Tôi thích những chi tiết như vậy. Bởi một lá cờ tưởng như chỉ có tác dụng nhận diện lại có thể kể cho người ta nghe một câu chuyện kéo dài hàng trăm năm. Một con tàu hiện đại của thế kỷ XXI vẫn mang trên mình dấu ấn của Venezia, Genova, Amalfi và Pisa – những thành phố từng đóng vai trò quan trọng trong lịch sử hàng hải Italia.

Có lẽ cũng giống như bóng đá vậy. Đôi khi điều khiến người ta yêu một đất nước không phải là những điều lớn lao, mà là những chi tiết rất nhỏ. Một lá cờ, một cái tên, một giai điệu, một câu chuyện lịch sử… rồi tất cả cứ thế ở lại trong ký ức.

Và Giovanni delle Bande Nere sẽ đi đâu tiếp?

Việt Nam chỉ là một điểm dừng trong hành trình dài của Giovanni delle Bande Nere. Sau khi rời TP.HCM, con tàu dự kiến tiếp tục đến Laem Chabang (Thái Lan) vào ngày 20/9, trước khi hướng tới Indonesia, Malaysia, Sri Lanka, kết thúc hành trình ở Jordan.

Nếu kế hoạch diễn ra đúng dự kiến, Giovanni delle Bande Nere sẽ hoàn thành hành trình và trở về Italia vào đầu tháng 11/2026. Vâng, những người thủy thủ trên tàu đã, đang và sẽ dành gần nửa năm để sống, làm việc và di chuyển trên biển, qua những vùng đất rất xa quê nhà.

Tôi đã không hỏi được tất cả những câu hỏi mình chuẩn bị trước chuyến đi. 30 phút trôi qua nhanh hơn tôi tưởng. Nhưng tôi vẫn nhớ cảm giác lúc bước lên tàu, nhớ những cuộc trò chuyện ngắn bằng tiếng Italia, nhớ những nụ cười của các thủy thủ và nhớ khoảnh khắc nhìn lá cờ Italia tung bay giữa cảng Nhà Rồng.

Tôi yêu Italia gần 30 năm, đây đã là lần thứ hai mà tôi được đứng trên con tàu Hải quân Italia. Với tôi, Giovanni delle Bande Nere không chỉ là một con tàu dài 143 mét, nặng 6.400 tấn. Nó giống như một mảnh nhỏ của Italia đã đi qua hàng nghìn hải lý để tìm đến Việt Nam.

Và tôi sẽ nhớ cuộc gặp này.

Mong rằng hành trình phía trước của Giovanni delle Bande Nere và những người thủy thủ trên tàu sẽ luôn bình an.

Hẹn gặp lại các bạn, những người bạn Italia.

A presto!